ⓘ Literatura

Czasopismo

Czasopismo – wydawnictwo ciągłe, periodyczne, publikowane pod niezmienionym tytułem, posiadające numerację ciągłą, zawierające ustaloną szatę graficzną, a także niezbyt często zmieniający się format i objętość, zawierające materiały od wielu autorów i określoną tematykę, aczkolwiek mogące różnić się wersjami językowymi – może występować w wielu mutacjach regionalnych.

Książka

Książka – dokument piśmienniczy, zapis myśli ludzkiej, raczej obszerny, w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym. Dzisiejsza postać książki wywodzi się od kodeksu, czyli kartek połączonych grzbietem, które wraz z upowszechnieniem pergaminu zastąpiły poprzednią formę dokumentu piśmienniczego, czyli zwój.

Powieść

Powieść – gatunek literatury pięknej, utwór narracyjny, opisujący zwykle rozbudowany ciąg zdarzeń. Klasyczna powieść jest pisana prozą, w której występują liczne dialogi. Posiada także wszystkowiedzącego, anonimowego narratora i wielowątkową, liniową, chronologiczną fabułę. Autorzy powieści, zwłaszcza współczesnych, mogą świadomie odchodzić od tego klasycznego schematu. Narrator może posługiwać się podstawowymi sposobami narracji lub innymi formami wypowiedzi, np. dialogiem albo mową zależną.

Nowela

Nowela – krótki utwór literacki, pisany prozą, charakteryzujący się wyraźnie zarysowaną i sprawnie skrojoną akcją główną, mocno udramatyzowaną, która zmierza do punktu kulminacyjnego. Fabuła noweli jest zazwyczaj jednowątkowa, pozbawiona epizodów, rozbudowanych opisów przyrody oraz szczegółowej charakterystyki postaci. Jest to jedna z odmian epiki. Jej treść dotyczy pewnego zdarzenia, opartego na wyrazistym motywie, z pozoru nieistotnym, ale często nabierającym znaczeń symbolicznych. Niemiecki pisarz Paul Hey se określił ów motyw mianem "sokoła”. Stworzył on teorię sokoła, opartą na wnikli ...

Historia literatury

Historia literatury – jeden z podstawowych działów literaturoznawstwa zajmujący się przekształceniami w literaturze określonego kręgu językowego dokonywanymi na tle historycznym. Historia literatury zajmuje się periodyzacją procesu historycznoliterackiego, badaniem rozwoju ewolucji i różnych zjawisk w dziedzinie literatury, komparatystyką, ewolucją postaw czytelniczych, form literackich, związkami literatury z życiem danej społeczności, a także ewolucją idei, problemów i motywów, będących pożywką dla literatury poszczególnych okresów literackich. Jako odrębna dziedzina nauki pojawiła się w ...

Gazeta

Gazeta – rodzaj wydawnictwa ciągłego. Ukazuje się częściej niż raz w tygodniu, najczęściej codziennie – w rozumieniu wszystkich dni roboczych.

Krytyka literacka

Krytyka literacka – działalność intelektualna polegająca na dyskusji, ocenianiu i interpretacji dzieł literackich i ogólnie literatury. Krytyka literacka z założenia nie jest wyrazem metody naukowo-badawczej, lecz przekonań ideowo-artystycznych. Za prekursora krytyki literackiej uważa się Arystarcha z Samotraki. Mianem krytyki literackiej określa się także gatunek publicystyki zajmujący się oceną wytworów literatury.

Literatura szwedzkojęzyczna

Literatura szwedzkojęzyczna – termin odnoszący się do dzieł literackich stworzonych w języku szwedzkim w samej Szwecji oraz w tym języku w Finlandii i na Wyspach Alandzkich. W artykule omówiono także twórców piszących po łacinie, jeśli ich działalność miała istotny wpływ na rozwój kultury i literatury szwedzkojęzycznej. Pierwsze przypisywane literaturze szwedzkojęzycznej teksty o charakterze literackim związane są z datowaną na XI wiek kulturą kamieni runicznych. Po wprowadzeniu chrześcijaństwa literatura ta, choć z pewnym opóźnieniem, rozwijała się w rytm europejskich przemian kulturowych ...

Literatura japońska

We wczesnych dziełach literatury japońskiej widać duży wpływ kultury chińskiej oraz literatury chińskiej, często zapisanej w klasycznym języku chińskim. Widoczne są też wpływy literatury indyjskiej, obecnej przez rozprzestrzenianie się buddyzmu w Japonii. Japońska literatura w końcu rozwinęła swój własny styl, kiedy japońscy pisarze zaczęli tworzyć swoje własne dzieła o Japonii, ale wpływ Chin pozostał do końca okresu Edo. Od czasu kiedy Japonia otworzyła swoje porty dla Zachodu, obie kultury zaczęły mieć na siebie wyraźny wpływ.

Literatura niemieckojęzyczna

Pod terminem literatura niemieckojęzyczna należy rozumieć dzieła literackie, które zostały napisane w języku niemieckim. Należą więc do niej literatury narodowe Niemiec, Austrii, Szwajcarii oraz innych obszarów niemieckojęzycznych. Do literatury zalicza się również dzieła literaturoznawcze, historiograficzne, socjologiczne, filozoficzne, a także dzienniki oraz korespondencję listowną. Początek i koniec każdej epoki literackiej są trudne do uchwycenia. Epoki zostały tutaj uporządkowane w miarę możliwości według ich początku. W ten sposób uwypuklone zostają zależności między poszczególnymi e ...

Literatura czeska

Literatura czeska – literatura, która powstawała i powstaje na terenie historycznych Czech i jest pisana przez osoby, które tradycyjnie związane są z kulturą Czech. Literatura ta jest pisana nie tylko w języku czeskim, ale też w innych językach: po łacinie, niemiecku, grecku, hebrajsku lub rosyjsku. Od kiedy w XIX wieku Czesi zdefiniowali swoją narodowość jako związaną z językiem czeskim za przedstawicieli literatury uważa się przede wszystkim osoby piszące w tym języku. Do literatury czeskiej zaliczane są również dzieła tworzone poza terytorium Czech przez osoby posługujące się językiem c ...

                                     

ⓘ Literatura

English version: Literature

Literatura – wszystkie "sensowne twory słowne”, czyli dzieła artystyczne, tj. literatura piękna, oraz teksty użytkowe, tj. literatura stosowana, zachowane w formie pisanej lub w przekazie ustnym.

Literaturę piękną dzieli się zwykle na trzy rodzaje literackie według tradycji, uzupełnianej później, Poetyki Arystotelesa: epikę zarówno wierszem, jak i prozą, lirykę i dramat. Do gatunków epickich zaliczamy: opowiadanie, nowelę, bajkę, powieść, legendę, baśń. Do gatunków lirycznych zaliczamy: satyrę, hymn, odę, pieśń, sonet, fraszkę, elegię, tren. Do gatunków dramatycznych zaliczamy: tragedię, komedię, dramat właściwy.

W stosunku do literatury europejskiej i literatur związanych z nią stosuje się też podział na epoki. Stosuje się także podziały na style literackie.

                                     
  • Literatura dla dzieci i młodzieży literatura tworzona z myślą o dzieciach i młodzieży, jak i literatura wybierana przez nią do lektury. Literatura taka
  • Polska literatura współczesna epoka literacka w historii literatury polskiej, która trwa do chwili obecnej. Początkowy okres polskiej literatury współczesnej
  • Literatura polska XX - lecia międzywojennego jest to epoka w historii polskiej literatury przypadająca na lata od odzyskania niepodległości w roku 1918
  • Literatura na Świecie LnŚ miesięcznik poświęcony literaturze obcej, wydawany od 1971 w Warszawie. Od 1972 zespół redakcyjny przyznaje Nagrodę Literatury
  • Literatura polska doby renesansu epoka literacka w dziejach literatury polskiej przypadająca na okres od 1500 do 1629 roku. W okresie renesansu, zwanego
  • Literatura stosowana literatura użytkowa termin teoretycznoliteracki utworzony w 1932, potem upowszechniony, przez Stefanię Skwarczyńską. Literatura
  • Literatura polska literatura piękna spisana w języku polskim i jego dialektach na ziemiach polskich od średniowiecza, choć zalicza się tu także teksty
  • Literatura kornijska także: literatura kornicka, literatura kornwalijska - termin odnosi się do tekstów pisanych i mówionych tworzonych w języku kornijskim
  • Literatura polska oświecenia epoka w historii literatury polskiej przypadająca na lata 1740 - 1822. Osobny artykuł: Historia Polski 1697 1763 Początek
  • Literatura polska w okresie średniowiecza epoka w historii literatury polskiej przypadająca na okres od X wieku do XV wieku. Literatura polska epoki